Artmimarlik takipçilerine özel hazırladığımız bu içerikte “İskender Lahdini kim yaptı” hakkında önemli bilgiler paylaşacağız.
İskender Lahdini kim yaptı? sorusunun peşinde bir İzmir sabahı
Sabah İzmir’de uyanmak… yani romantik anlatılınca “deniz kokusu, hafif rüzgâr, martı sesi” falan deniyor ama gerçek biraz daha farklı: telefon alarmı, yarım yamalak bir rüya ve “bugün ciddi olacağım” yalanı.
Ben 25 yaşında, İzmir’de yaşayan, arkadaş ortamında sürekli espri patlatan ama gece yatağa girince “ben hayatı doğru mu yaşıyorum acaba” diye düşünen biriyim. Bugün de kafama takılan o klasik ama bir o kadar gizemli soru var: İskender Lahdini kim yaptı?
Bunu ilk duyduğumda Google’a yazmadım, önce iç sesime sordum.
“Bunu ben mi yaptım acaba?”
İç ses: “Sen en fazla tost yakarsın.”
Haklı.
İskender Lahdini kim yaptı? ve benim arkeolojiyle ilk temasım
Arkeolojiyle ilişkim lise tarih dersinde başladı. Hocamız çok heyecanlıydı, biz ise genelde hayatta kalmaya çalışıyorduk. Bir gün “İskender Lahdi çok önemli bir eserdir” dedi.
Ben o an not alıyormuş gibi yaptım ama aslında aklımda şu vardı:
“Lahdi kim yaptı acaba… ve neden İskender?”
O gün bugündür bu soru içimde küçük bir sekme gibi açık kaldı. Kapatamıyorum.
Mesela bilgisayarda 37 tane sekme açık olur ya, biri “ders çalış”, biri “Spotify”, biri “eski mesajlar”, işte benim beynim de o.
Ve arada bir en üstte şu yanıp söner:
İskender Lahdini kim yaptı?
İzmir’den bakınca tarih biraz daha karmaşık
İzmir’de yaşayınca tarih olayına bakış biraz değişiyor. Her köşe başı “burada antik bir şey vardı” hissi veriyor.
Geçenlerde Kordon’da yürürken bir arkadaşım dedi ki:
“Buralar eskiden çok önemliymiş.”
Ben de otomatik cevap verdim:
“Ben de eskiden çok düzenliydim.”
Konuyla alakası yok ama insan İzmir’de yaşayınca her şeyi biraz geçmiş zaman kipinde anlatıyor.
O yüzden İskender Lahdini kim yaptı? sorusu da bende şöyle yankılanıyor:
“Bunu yapan insan, acaba sabah kahvesini nasıl içiyordu?”
İskender Lahdini kim yaptı? sorusunu ciddiye alma evresi
Bir noktada bu soruyu araştırmaya karar verdim. Ama “araştırma” dediğim şey genelde şöyle oluyor:
YouTube’da 2 video
Wikipedia’ya girip 3 paragraf
Sonra Instagram’a dönmek
Ama yine de öğrendiğim şey şu oldu: İskender Lahdi, antik dönemden kalan çok önemli bir eser ve Sidon Kralı’na bağlanıyor.
Ben bunu okuyunca içimden şu geçti:
“Demek ki o zamanlar da VIP defin işleri varmış.”
Hatta hayal ettim:
Antik dönemde biri geliyor ve diyor ki:
“Abi bana özel bir lahit yapar mısınız ama böyle gösterişli olsun, altın detaylı falan.”
Usta da cevap veriyor:
“Tabii kardeşim, İskender Lahdini kim yaptı diye 2000 yıl sonra soracaklar zaten.”
Günlük hayatla lahit kıyaslaması (evet, bunu yapıyorum)
Bazen günlük hayatı çok gereksiz dramatize ediyorum. Mesela markete gidiyorum:
Ben: “Bir yoğurt alacağım.”
Kasiyer: “Poşet ister misiniz?”
Ben: “Hayatın anlamını da poşete koyabilir miyiz?”
İşte böyle anlarda beynim yine aynı soruya dönüyor:
İskender Lahdini kim yaptı?
Çünkü insan bazen yoğurtla lahit arasında zihinsel bir köprü kurabiliyor. Normal değil ama İzmir güneşi altında beyin biraz yanabiliyor.
İskender Lahdini kim yaptı? sorusunun zihinsel yankısı
Bir arkadaş ortamında konuyu açtım.
Ben: “Sizce İskender Lahdini kim yaptı?”
Arkadaş 1: “Abi niye bunu düşünüyorsun?”
Arkadaş 2: “Bu soru biraz ağır değil mi sabah 11 için?”
Ben: “Ben zaten sabah 11 insanı değilim, ben gecenin 3’ü insanıyım.”
Sonra konu dağıldı, biri futbol konuştu, biri kredi kartı borcuna geçti. Ama ben içimde hâlâ aynı yerdeydim.
Çünkü bazı sorular cevaplanmaz, sadece taşınır.
Bir İzmir gencinin varoluşsal lahit krizi
Bazen düşünüyorum: Biz neden bu kadar düşünüyoruz?
Mesela normal biri:
kahvaltı yapar
işe gider
akşam dizi izler
Ben:
kahvaltı yaparken “bu yumurta kaç medeniyet gördü?” diye düşünürüm
işe giderken “İskender Lahdini kim yaptı?” diye içimden tekrar ederim
akşam dizi izlerken karakterlerden çok dekoru incelerim
Bir sahne:
Ben televizyon karşısında
“Bu sütun Roma mı Yunan mı?”
Arkadaşım:
“Abi diziyi kaçırıyorsun.”
Ben:
“Hayat zaten kaçırılıyor.”
İskender Lahdini kim yaptı? ve hayal gücümün aşırı mesaisi
Bazen zihnimde küçük senaryolar kuruyorum. Mesela lahdi yapan ustayı hayal ediyorum.
Usta taşın başında:
“Bugün moralim yok.”
Çırak:
“Usta yine mi içsel sorgulama?”
Usta:
“Bana bir lahit siparişi geldi ama müşterinin ismi İskender. Bu iş büyür.”
Çırak:
“İleride biri ‘İskender Lahdini kim yaptı?’ diye sorarsa ne diyeceğiz?”
Usta:
“İşimiz garanti, rahat ol.”
Bu hayali sahneler tamamen benim gereksiz dramatik beynimin ürünü ama eğlenceli.
Gündelik hayatın lahitle çarpışması
Bir gün dolmuşta giderken biri yüksek sesle telefonla konuşuyordu:
“Abi ben tarih okuyorum ya.”
Ben içimden:
“Ben de tarih okuyorum ama tarih beni daha çok okuyor.”
Ve yine aynı soru:
İskender Lahdini kim yaptı?
O an fark ettim ki bu soru benim için bir bilgi sorusu değil, bir düşünce döngüsü.
İskender Lahdini kim yaptı? sorusunun bende bıraktığı şey
Garip bir şekilde bu soru bana şunu öğretti: Bazı şeylerin cevabını bilmek değil, onları düşünmek insanı meşgul ediyor.
Mesela:
Neden buradayım?
Nereye gidiyorum?
Neden tost makinesini hep açık unutuyorum?
Ve tabii:
İskender Lahdini kim yaptı?
Bunların hepsi aynı rafta duruyor.
İzmir sokaklarında varoluş turu
Bazen yalnız yürürüm. Kordon’da, Alsancak tarafında, deniz kenarında.
Bir martı bağırır.
Bir çocuk koşar.
Bir çift tartışır.
Ben içimden:
“İskender Lahdini kim yaptı acaba?”
Sonra kendime kızarım:
“Tam şu an bunu mu düşünüyorsun?”
Ama düşünmek bazen refleks gibi. Nefes almak gibi.
Küçük bir itiraf
Bazen ciddi ciddi düşünüyorum: Eğer o lahdi yapan ustayla karşılaşsaydım ne derdim?
Muhtemelen:
“Abi eline sağlık, baya dayanmış.”
O da muhtemelen:
“Sen kimsin?”
Ben:
“Sadece merak eden biriyim.”
Çünkü aslında olay bu. Hepimiz biraz merak eden insanlarız.
Son bir kez: İskender Lahdini kim yaptı?
Bu soru belki akademik olarak çok net bir cevaba sahip. Ama benim kafamda hâlâ yaşayan bir şey var: taş, zaman, emek ve insan hikâyeleri.
Ve İzmir’de yaşayan 25 yaşında biri olarak şunu söyleyebilirim: bazen en büyük sorular, en sıradan anlarda geliyor.
Dolmuş beklerken.
Kahve içerken.
Bir arkadaşın anlattığı gereksiz uzun hikâyeyi dinlerken.
Ve bazen sadece içinden geçiyor:
İskender Lahdini kim yaptı?
Cevabı bulsan da bulmasan da, soru bir şekilde yanında kalıyor.
“İskender Lahdini kim yaptı” konusunda merak ettiklerinizi bu yazımızda ele almaya çalıştık. Artmimarlik okurları için daha fazlası yolda!